W galerii Archiwów Nauki znalazła miejsce wystawa artystki, której praktyka fotograficzna rozgrywa się między generowaniem wiedzy, aktywizmem a magią. Prace Maite Vanhellemont dostarczają doświadczeń estetycznych, ale też kreują przestrzeń osobistej przemiany.  W projekcie A Little Memory of „The Beginning” Vanhellemont prowadzi artystyczne badania nad rodzinnym archiwum filmów i fotografii. Podejmuje refleksję nad swoim holendersko-indonezyjskim dziedzictwem i pełną niedopowiedzeń historią przodków uwikłanych w postkolonialne dzieje XX wieku.

Dziadkowie i ojciec artystki urodzili się w Indonezji w rodzinach o mieszanych korzeniach etnicznych. Opowieść o ich holenderskich przodkach zatarła się w mroku dziejów; zalążkiem rodzinnej historii mogło być uczucie pokonujące kulturowe różnice lub ordynarna przemoc kolonizatorów. Niejasny status osób o mieszanym pochodzeniu ogniskował w sobie wszystkie niuanse kolonialnej eksploatacji i dominacji — opartej na ideologii kulturowej wyższości Europejczyków. Sytuacja ta okazała się szczególnie dotkliwa w burzliwym okresie II wojny światowej i Indonezyjskiej Rewolucji Narodowej (1947–1949), przyczyniając się do decyzji o emigracji do Europy. Opowieści rodzinne o tym czasie są fragmentaryczne. Odtworzenie wydarzeń z perspektywy Amsterdamu jest utrudnione przez pełen hipokryzji język holenderskiej propagandy oraz milczenie bohaterów wydarzeń — milczenie, które może kryć niewypowiedzianą traumę, a może tylko doświadczenie transgresji na tyle skomplikowane, że wymykające się werbalizacji.

Maite Vanhellemont nie odbiera swoim przodkom prawa do milczenia, nie stara się opowiedzieć historii od początku do końca. Porzuca wyrosłą z psychoanalizy doktrynę, wedle której niezbędnym warunkiem przepracowania wypartych przeżyć jest ich uświadomienie. Zamiast tego podejmuje działania z pogranicza magii. Podróżuje po trajektorii rodzinnej historii, fotografuje rodzinny ogród, rzekę i wulkan. Składa łódki z papieru, sadzi drzewo. Poprzez praktyki oparte na pracy z ciałem, haptoterapii i konstelacjach rodzinnych tworzy nowe rytuały, które pomagają zmierzyć się z odziedziczoną pamięcią i przemilczanymi zdarzeniami.

Wydawać by się mogło, że historia holenderskiej kolonii jest tak odległa od doświadczenia  środkowoeuropejskiego, iż nie dotyka tematów aktualnych nad Wisłą. Czy na pewno? Mechanizm ekspresji genów i transgeneracyjnej traumy jest przecież niezależny od kultury. Wiele polskich rodzin ma w swojej historii opowieść o utracie bliskich, domu i ziemi, więzieniu, wywózce, czy przymusowym przesiedleniu. Wiele ma również tę bardziej ukrytą pamięć o winie — udziale w aparacie represji, kolaboracji, denuncjacjach, pogromach. Miejsce rasizmu zajmuje pogarda klasowa tym trudniejsza do uchwycenia im bardziej zatarta jest granica między sprawcami a ofiarami wyzysku, których nie różni język ani kolor skóry.  Język, jakim opowiedzieć można by przeszłość gubi się pomiędzy dyskursami propagandy kolejnych systemów politycznych a osobistym milczeniem. Warto, być może, rozważyć proponowaną przez Maite Vanhellemont zgodę na milczenie — akceptując fragmentaryczny charakter wspólnotowej pamięci, możemy szukać prostych ucieleśnionych gestów, które pomogą nam przynależeć.

Twórczość Maite Vanhellemont (ur. 1990) porusza się na styku historii rodzinnych i historii zbiorowej. W projekcie A Little Memory of „The Beginning” artystka podejmuje refleksję nad swoim holendersko-indonezyjskim pochodzeniem, wykorzystując materiały archiwalne, fotografię, wideo, rysunek oraz tekst. We współpracy z FW:books zaprezentuje ten projekt jako publikację pod koniec 2026 roku.

Wiosną 2025 roku została wybrana do Fotodok Talent Embassy (NL), a w 2024 roku projekt Zoals mij gewoon is (Jak mam w zwyczaju) został zaprezentowany jako wystawa indywidualna podczas festiwalu SPOOR Art Festival (BE), we współpracy z Plan B Arts Platform. W 2021 roku samodzielnie opublikowała książkę Our Silver Lining, która była prezentowana na różnych targach książki artystycznej w Europie.

Oprócz pracy jako artystka wizualna, pracuje jako wykładowczyni na Uniwersytecie Sztuk w Utrechcie (NL) oraz jako wolontariuszka językowa dla grupy kobiet w Stichting Dynamo w Amsterdamie (NL). Maite Vanhellemont posiada tytuł licencjata w dziedzinie fotografii i obecnie studiuje w ramach zaocznych studiów magisterskich Education in Arts w Piet Zwart Institute w Rotterdamie (NL).